U cilju unapređenja efikasnosti PZZ i jačanja kliničkog potencijala specijalista porodične medicine  te rasterećenja bolničkog sektora zbog često nepotrebnog upućivanja  na konsulativne preglede (veliki dio doktora u porodičnoj medicine nisu specijalisti što je važan aspet u procjenjivanju kliničkih kapaciteta) za masovne nezarazne bolesti kao što je DM,HTA i drugi čime se stvaraju liste čekanja (za neke preglede se čeka 3-6 mjeseci), a u svjetlu činjenice da je Udruženje doktora porodične medicine Republike Srpske pokrenulo incijativu jačanja kompetencija specijalista porodične medicine u cilju rješavanja većeg obima kliničkih problema na nivou PZZ, kroz model proširenja liste supspecijalizacija namjenjene specijalistima porodične medicine i da je  Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske pozitivno odgovorilo na datu incijativu kroz zakonski akt u “Pravilnik o specijalizacijama i supspecijalizacijama” koji definiše deset vrsta supspecijalizacija namjenjene specijalistima porodične medicine, od dijabetologije, dijetoterapije,ocjenjivanje radne sposobnosti, epidemiologije hroničnih nezaraznih obolenja,javno zdravlje i drugih.

Takođe u cilju usaglašavnja skreninga i procjene desetogodišnjeg rizika na KVB predlažemo da se usluga upotpuni u  smislu korištenja podataka iz upitnika na bazi svih potrebnih parametara (pol,dob,pušački status,vrijednost non HDL-a,vrijednost sistolnog pritiska)  izvši skorovanje prema zvaničnim tablicama za osobe do 70 godina SCORE2 a za osobe preko 70 godina starosti SCORE2-OP  definisanih za države i stepenu rizika (BiH pripada grupi država sa visokim rizikom).

Mnogi  Domovi zdravlja u Republici Srpskoj (Banja Luka,Teslić, Doboj, Čelinac i dr) su već u praksi iskoristili ovu mogućnost i zaposlene specijaliste porodične medicine uputili na ovaj program te  su se pojavili   supspecijalisti iz različitih oblasti kao nova kategorija zdravstvenih profesionalaca na PZZ-a.

Međutim  trenutna situacija je takva oni  nisu u mogućnosti da verifikuju svoje usluge kroz redovan rad kroz važeći cjenovnik usluga koji definiše opseg i sadržaj rada PZZ i drugih nivoa zdravstvene zaštite.

Takođe, želimo da napomenemo da  Zakonom o zdravstvenoj zaštiti iz 2022 godine,sl gl 22/57 predviđeno je da Domovi zdravlja u cilju unapređenja preventivnih programa formiraju Centre za promociju i prevenciju bolesti i povreda  i da kroz takav model težište rada PZZ prebaci sa kurativnih aktivnosti na  na prevenciju masovnih nezaraznih obolenja koji su ključni problem u morbiditu i mlortalitetu u Republici Srpskoj a generišu i do 30% troškova zdravstvene zaštite na nivou PZZ.

Cijeneći napor rukovodstva Fonda zdravstvenog osiguranja RS- a koji je samoincijativno pokrenuo finansiranje skrening programa u poslovnoj 2025 godini i inicirao izradu  sa E- modula za  prevencije koji daje dobru informatičku osnovu  smatramo da bi bio veliki iskorak ako bi smo omogućili da Centri za promociju zdravlja i prvenciju bolesti evidentiraju odgovarajuće usluge kroz Integrisani informatički sistem kao što su usluge planiranja, analize, indivudualnog rada sa pacijentima sa faktorima rizika kao grupni rad sa istim. Na taj način bi porodičnu medicine rasteretili administrativnih poslova I dijela poslova edukacije pacijenata sa faktorima rizika a omogućili unapređenje efikasnosti u njihovom radu.Takođe bi se ostvario strateški cilj koji se ogleda u povećanju obuhvata stanovništva preventivnim programima kroz   kordinaciju između svih službi koji pružaju preventivne programe u saradnji sa  Centrom za prevenciju  kroz kvalitetnije planiranje ovih usluga za odgovarajuću populaciju kao i kroz  evaluaciju i procjenu izvršenja datih planova kao I kroz proaktivni rad u smislu menadžmenta faktora rizika i uspostavljanja odgovarajućih registara.

S obzirom da već jedanaest   Domova zdravlja u Republici Srpskoj ima formirane centre za prevenciju kao samostalne organizacione službe  na ovaj  način bi smo  riješili  anahronizam koji se pojavio u zdravstvenom sistemu i podstakli druge zdravstvene ustanove,,Domove zdravlja, da krenu ka  procesu osnivanja  centara za promociju zdravlja i prevenciju bolesti ali i da postaknemo  nadležno Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske da po hitnom postupku prevaziđe pravni vakum za njihov rad i definiše minimalne uslove za početak rada koji se ogledaju u definisanju  kriterijuma kao što su kadar, prostor i oprema.

U tom smislu predlažemo da uvedemo nove usluge za porodičnu medicine :

Usluge supsecijaliste:

-Prvi pregled supspecijaliste

-Kontrolni pregled supspecijaliste

Dopuna skreninga:

Za procjenu rizika KVB -dopuna skorovanja  kroz dodavanje tablica SCORE2 i SCORE2-OP za BiH kao osnova za izračunavanje rizika

A za ostale usluge koje su predmet dopune pod jedinstvenim nazivom Zajedničke usluge za PZZ a koje bi omogućile prevazilaženje ovog  aspekta u radu porodične medicine,Centra za prevenciju ali i drugih službi na PZZ.

Predlažemo sljedeće :

“Zajedničke usluge PZZ” i to:

-Grupni zdravstveno-vaspitni rad -Promocija zdravlja, organizacioni sastanak, predavanje, zdravstvena tribina, rad sa malom grupom, rad sa velikom grupom, kreativna radionica, demonstracija vještina, zdravstvena izložba, rad u zajednici.

-Individualni zdravstveno vaspitni rad -Promocija zdravlja, preventivni savjetodavni rad sa pojedincem, planirani razgovor, savjetovanje, podučavanje, davanje savjeta u telefonskom i internet savjetovalištu.

-Izrada godišnjeg plana rada Analiza raspoloživih kapaciteta i utvrđivanje potreba. Utvrđivanje potreba stanovništva (koje gravitira ka zdravstvenoj ustanovi) u pogledu prevencije i kontrole masovnih nezaraznih bolesti i drugih zdravstvenih potreba. Izrada plana rada i sprovođenja preventivnih i kurativnih zdravstvenih usluga, kao i usluga zdravstvene podrške

-Izrada izvještaja o izvršenju plana rada -Analiza realizovanih aktivnosti iz godišnjeg plana rada. Uključuje periodične izvještaje i godišnji izvještaj.

-Edukacija u promociji zdravlja i prevenciji bolesti -Podsticanje aktivnosti koje omogućavaju zdrav život i blagostanje.

Napominjemo da su sve  nominovane usluge definisane u Pravilniku o nomenklaturi usluga za PZZ,Sl gl 81/25 u kome su definisani naziv usluga kao procesi na koji način se data usluga provodi što daje pravnu osnovu za njihovo uključivanje u cjenovnik usluga.